نشست تخصصی بررسی مسائل روانی و اجتماعی پساجنگ روز سهشنبه ۱۰ خردادماه در سالن جلسات سازمان مرکزی دانشگاه سیستان و بلوچستان با حضور دکتر زمانیان سرپرست دانشگاه، دکتر نوری معاون فرهنگی و اجتماعی، دکتر اویسی مدیرکل بهزیستی استان، خانم دکتر میرمرادزهی مدیرکل امور زنان و خانواده استانداری، حجتالاسلام دکتر مهران نماینده نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه و اعضای هیئت علمی گروه روانشناسی برگزار شد.
🔸در آغاز جلسه، دکتر زمانیان ضمن خیر مقدم به حاضران، بر ضرورت تداوم نشستهای گفتوگو محور برای بررسی مشکلات مربوط به پساجنگ تأکید کرد. وی خواستار استمرار این نوع جلسات برای تحلیل دقیقتر شرایط و ارائه راهکارهای علمی شد.
▫️در ادامه، موضوعات مختلفی از سوی شرکتکنندگان مطرح گردید. نخست بر اهمیت روح و روان انسان تأکید شد و بیان گردید که «ما باید خود امیدوار باشیم تا بتوانیم به جامعه امید بدهیم». همچنین هشدار داده شد که بسیاری از افراد بدون داشتن تخصص لازم وارد حوزه روانشناسی و مشاوره میشوند و این امر میتواند موجب آسیبهای جدی شود.
🔹در بخش دیگری از جلسه، به نقش دانشگاه در اجرای طرحهای علمی اشاره شد. مطرح شد که اگر استانداری بخشی از بودجههای مربوط به طرح جمعیت و جوانی را به طرحهای دانشگاهی اختصاص دهد، دانشگاه میتواند نقش مؤثرتری ایفا کند. یادآوری شد که در سالهای گذشته سه طرح شامل تأسیس کلینیک جامع مشاوره، تأسیس مرکز مطالعات آسیبهای اجتماعی و طرح تأسیس مرکز مهارتآموزی از سوی معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه به استانداری ارسال شده بود، اما با وجود تصویب طرحها و تعیین اعتبار، بودجهای برای اجرای آنها اختصاص نیافت و همکاری لازم از سوی نهادهای مسئول صورت نگرفت.
🔸از دیگر مباحث مطرحشده، ضرورت شناخت درست افراد و مشاغل و قرار گرفتن هر فرد در حرفه متناسب با تواناییهایش بود؛ موضوعی که بهعنوان یکی از مهمترین راههای مقابله با آسیبهای روانی جامعه معرفی شد. همچنین تأکید شد که در دانشگاه باید دانشجویان را درک کرد تا در این وضعیت دچار آسیبهای بیشتر نشوند. شرکتکنندگان خاطرنشان کردند که برنامهریزان و مدیران باید با سرمایهگذاری حداکثری بر آموزش، با معضلات موجود مقابله کنند.
🔻در ادامه، بر اهمیت تأمین امنیت شغلی در شرایط پساجنگ تأکید شد و بیان گردید که در این حوزه زنان بیش از دیگران آسیبپذیرند. همچنین مطرح شد که در حوزه مهارتها و شبکههای اجتماعی هدایتگر باید فعالیت بیشتری صورت گیرد و موفقیتها برجسته شود تا تابآوری اجتماعی تقویت گردد. از دانشگاه نیز انتظار میرود با تشکیل چنین جلساتی و طرح مشکلات، به برنامهای منسجم و قابل اجرا برسد و آن را به مسئولان اجرایی ارائه کند.
در بخش تحلیلی نشست، جنگ «بلایی بالاتر از بحران» توصیف شد؛ زیرا در چنین وضعیتی ساختارهای معمول قادر به مدیریت امور نیستند. تأکید شد که نخستین قدم، پذیرش واقعیت جنگ است و نباید آن را با احساسات یا عوامل غیرمنطقی به سطح امور عادی تقلیل داد. بیان شد که فرایند امور جنگ با مسائل پساجنگ از مدیریت واحدی برخوردار نیست و عدم واقعگرایی موجب تأخیر در حل بحرانها میشود. در این نشست هشدار داده شد که نمیتوان جنگ را سادهسازی کرد و گفت «چیزی نبوده است»، زیرا جامعه اکنون در میانه بحران قرار دارد و باید به اولویتها اندیشید و برای آنها برنامهریزی کرد. تأخیر در این امور به مثالی تشبیه شد که «مانند جنازهای است که سالها پس از جنگ به خانواده بازگردانده میشود و خانواده سوگ او را نمیپذیرد و این امر به بحران روانی تبدیل میشود». همچنین تأکید شد که جنگ انسجام جامعه را هدف گرفته و باید برای آن راهحل داشت.
🔻در ادامه، اساتید روانشناسی توضیح دادند که در دوران جنگ «باتری روانی فرد فرو میافتد» و این نشانه ضعف شخصیت نیست، بلکه نشانه قرار گرفتن در وضعیت بقاست و نظام روانی انسان تلاش میکند خود را حفظ کند. خستگی مفرط، کماشتهایی، استرس و پرخاشگری از نشانههای این وضعیت عنوان شد. همچنین بیان شد که بخشی از مشکلات موجود صرفاً مربوط به جنگ نیست و پیش از جنگ نیز بحرانهای اقتصادی و اجتماعی وجود داشته است.
در بخش دیگری از نشست، بر این نکته تأکید شد که قدم اول برای بازسازی امید، بازسازی شناختی از خود و سپس از دانشجویان یا افراد در هر بخش از جامعه است. ابهام، عاملی معرفی شد که خواه ناخواه روان انسان را دچار آشفتگی میکند. همچنین مطرح شد که اساتید روانشناسی میتوانند با ارائه مشاورههای سودمند در پایگاههای شهری و مناطق در معرض آسیبهای روحی ـ روانی و نیز با کمک به برنامهریزی مسئولان، به یاری جامعه بشتابند. در این میان، انکار هیجانی نیز بهعنوان عاملی آسیبزا مورد اشاره قرار گرفت.